پیش نمایش

نگرانی‌های ایران و کشورهای اروپایی از موضع نهایی ترامپ در مذاکرات هسته‌ای

سه‌شنبه روزی است که تأثیری تأیین‌کننده در سرنوشت مردم ایران خواهد داشت. در این روز دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا قرار است موضع نهایی خود در رابطه با برجام و گفتگوهایی که در رابطه با برنامه هسته‌ای ایران صورت گرفته است را مشخص کند؛ حال این موضع می‌تواند کنار کشیدن ترامپ از این مصالحه باشد که در این صورت بهای سنگینی برای ایران خواهد داشت و نیز می‌تواند حداقل برای مدتی هم که شده ایران را به ادامه این مذاکرات امیدوار کند. در ادامه با سیارک همراه باشید تا جزئیات بیشتری دراین باره در اختیار شما بگذاریم.

آنچه سبب این امیدواری برای ایران و سایر طرف‌های اروپایی شده این است که دونالد ترامپ پیش از این عنوان کرده بود که قصد دارد روز دوشنبه، پنج روز مانده به ضرب‌العجل تأیین شده برای پایان مذاکرات، موضع خودرا مشخص کند. اما پس از چندی در اکانت توییتر خود اعلام کرد که اعلام نهایی موضعش به روز سه شنبه، در ساعت دو بعدازظهر، موکول می‌شود و از همه خواسته که تا آن موقع صبور باشند. حال آنکه علت این به تعویق انداختن چه بوده است، کسی نمی‌داند. حتی دستیاران خود ترامپ نیز از این تصمیم او متعجب شده‌اند.

شاید بتوان گفت این مهمترین تصمیمی‌است که ترامپ در طول دوران رئیس‌جمهوری خود خواهد گرفت. تصمیمی که در تمام گوشه و کنار دنیا اثراتی به دنبال خواهد داشت. بیشترین تأثیرات به طور مسلم برروی ایران خواهد بود. تحریم‌های کنونی اقتصاد این کشور را بسیار تضعیف نموده است. اوضاع در خاورمیانه به طور کلی خوب نیست و رأی مخالفت ترامپ با این مصالحات می‌تواند تنش‌های حال حاضر این منطقه را بیش از پیش کند. در کنار اینها باید روابط آمریکا با دولت‌های اروپایی را نیز در نظر داشته باشیم. بسیاری از این دولت‌ها با تمام توان برای پیشبرد مذاکرات تلاش کرده‌اند و این مخالفت برایشان خوشایند نخواهد بود و تنش‌هایی با آمریکا پیدا خواهند کرد. تأثیر  نتیجه این مذاکرات را البته برروی روابط میان آمریکا با چین و روسیه نیز نمی‌توان نادیده گرفت.

البته ترامپ به دفعات موضع خود در رابطه با این مذاکرات را عنوان کرده است؛ او شدیدا با این مصالحه مخالف است و عقیده دارد که آمریکا از آن متضرر خواهد داشت. حتی ترامپ تا جایی پیش رفته که رئیس‌جمهور و مسئولان پیش از خود را به باد انتقاد گرفته و مدارای آنها در پیشبرد این مذاکرات را عقلانی ندانسته است.

درحال حاضر مسئولیت مشاوره امنیت بین‌الملل در کاخ ریاست جمهوری آمریکا به جان بولتون سپرده شده است. بولتون یکی از مخالفان سرسخت مصالحاتی بود که اوباما با ایران و شش قدرت دیگر جهانی انجام داد. این نکته احتمال این را افزایش می‌دهد که ترامپ به مواضعی که آمریکا در سال 2015 از آنها کوتاه آمد برگشته و دوباره آنها را مطرح کند. در گذشته هم قصد عملی کردن این کار را داشت؛ زمانی که از دولت‌های اروپایی خواسته بود که کمی در روند مذاکرات سخت‌گیری بیشتری نشان دهند و عرصه را بر طرف مذاکره خود تنگ‌تر کنند. طرف‌های اروپایی این مذاکرات اما در سوی دیگر طرفدار پیش‌برد این مذاکرات هستند و مرتبا به ترامپ گوشزد می‌کنند که نباید پس از پیشرفتی که بدست آمده همه چیز را به نقطه آغازین برگرداند. حتی تا آنجایی کوتاه آمده‌اند که به زمان بیشتری که ترامپ دراختیارشان بگذارد قانع شده‌اند و از او می‌خواهند که اگر موافقت نمی‌کند، حداقل دیگر نظر قطعی منفی ندهد. آنها (طرف‌های اروپایی) برای اثبات ادعای محق بودن خود در پیشبرد این مذاکرات، می‌گویند که سازمان ملل متحد، مأمورین متخصصی را برای بررسی مراکز اتمی ایران در نظر گرفته و به آنجا فرستاده است. نتایج حاصل از این بررسی‌ها نشان داده است که فعالیت‌های ایران با آنچه در مذاکرات عنوان کرده است، کاملا تطابق دارد و هیچ قانونی از سازمان ملل دررابطه با فعالیت‌های اتمی توسط ایران نقض نشده است.

دونفر از کسانی که شخصا در کاخ ریاست جمهوری آمریکا حضور یافته و از ترامپ درخواست کردند که آمریکا را در این مذاکرات نگه دارد، آنجلا مرکر صدر اعظم آلمان و نیز امانوئل مکرون، رئیس جمهوری فرانسه بودند. نخست وزیر انگلیس، ترسا می، نیز در آخرهفته گذشته با ترامپ در این باره گفتگویی تلفنی داشته و در نهایت وزیر امور خارجه خودرا برای دیداری حضوری با ترامپ عازم واشینگتن کرد.

روز دوشنبه دونالد ترامپ در برنامه تلوزیونی مورد علاقه‌اش، «Fox & Friends»، حضور پیدا کرد و مجری این برنامه، جانسون، اورا در مرکز توجهات قرار داد و اعلام کرد که ترامپ در انتقادهایی که به پیشبرد مذاکرات با ایران دارد، محق است. در ادامه صحبت‌های جانسون دراین رابطه را می‌خوانید: «رئیس‌جمهور کاملا در مسائلی که مربوط به این مذاکرات مطرح می‌کند محق است و چالشی که برای طرف‌های قرارداد به وجود آورده کاملا منطقی است. دونالد ترامپ در دفاع از موضع خود عنوان کرده است که ایران رویه خطرناکی در پیش گرفته است، و فعالیت‌های در جهت تولید موشک‌های بین‌قاره‌ای داشته است و این کار نتایج خوبی در خاورمیانه به دنبال نخواهد داشت.»

تا کنون کشورهای آلمان، فرانسه و انگلیس موضع خود دررابطه با این مذاکرات را عنوان کرده و گفته‌اند که به هیچ وجه قصد ترک آن را ندارند. اما نکته‌ای که مطرح می‌شود این است که آیا کمپانی‌های بزرگ اروپایی و بانک‌ها در کنار دولت خود در این موضع خواهند ماند و اگر پیشنهادهای سودآورتری از سوی ترامپ دریافت کنند چه عملکردی خواهند داشت؟

ایران در طرف دیگر ماجرا، اخیرا در تلگرامی که ارسال کرده، عنوان کرده که در صورت کنار کشیدن ترامپ از این مذاکرات، فعالیت‌های هسته‌ای خودرا که تاکنون در روند مذاکرات یکی یکی ادامه آنها را متوقف کرده است، از سر خواهد گرفت. روز دوشنبه حسن روحانی، رئیس‌جمهوری ایران در برنامه‌ای که به طور مستقیم از تلوزیون ملی ایران پخش می‌شد عنوان کرد: «تصمیم‌های ناعادلانه آمریکا مارا نگران نخواهد کرد، ما خودرا برای هرشرابطی آماده خواهیم کرد و آنها تأثیری در روند زندگی مردم ما نخواهند داشت.»

حال که بیش از پیش به زمانی که قرار است ترامپ موضع نهایی خودرا عنوان کند نزدیک می‌شویم، بهتر است بدانیم که شواهد حاکی از آن است که وی در روند منتقدانه خود نسبت به این مذاکرات تغییری ایجاد نکرده است و حتی جان کری را به خاطر تلاش‌هایش در جهت حفظ روند مذاکرت مورد سرزنش قرار داده است. طی اخباری که چند روز پیش در روزنامه بوستون آمریکا منتشر شد، مشخص شد که کری، که در زمان ریاست جمهوری باراک اوباما، یکی از اصلی‌ترین مهره‌های پیش‌برد این مذاکرات به حساب می‌آمد، در حال حاضر نیز بیکار ننشسته است و با مسئولین دولت‌های خارجی به طور محرمانه گفتگوهایی برای نگه داشتن روند مذاکرات داشته است. یکی از کسانی که کری صحبت‌هایی با او داشته است، وزیر امور خارجه ایران، محمد جواد ظریف است. سال گذشته در نشستی که در نروژ برگزار شده بود آنها یکدیگر را پس از اتمام نشست ملاقات کرده و درباره روند مذاکرات صحبت‌هایی داشته‌اند. ظریف طی اظهار نظری اخیرا عنوان کرده است که در صورت ایجاد اخلال در روند مذاکرات از سوی آمریکا، ایران تمامی فعالیت‌های هسته‌ای خودرا از سر خواهد گرفت.

دونالد ترامپ خشم علنی خود از فعالیت‌های جان کری را اینگونه عنوان کرده است: «ایالات متحده آمریکا به دیپلماسی‌های مخفیانه جان کری در پیش‌برد مذاکرات با ایران نیازی ندارد. این مذاکرات به هیچ وجه به سود آمریکا نیست و بیش از همه کری در پیش‌برد این مذاکرات و پیشرفت آن مقصر است.» این پستی بود که ترامپ در صفحه توییتر خود گذاشت.

سال 2015 روند این مذاکرات به جایی رسید که ایران درنهایت توانست از فشار تحریم‌هایی که بررویش بود کمی بکاهد. سیستم‌های بانکی جهانی و معاملات نفتی که از ایران دریغ شده بودند، دوباره رفع محدودیت شده و اقتصاد ایران کمی جان گرفت. در سوی دیگر اما تهران هم متحمل محدودیت‌های زیادی برای رفع این تحریم‌ها شد. غنی‌سازی اورانیوم در ایران کمتر شد، یک رئاکتور آب سنگین نیز دچار اصلاحاتی شد تا قابلیت تولید پلاتینیوم نداشته باشد، ظرفیت منابع ذخیره‌سازی اورانیوم کاهش یافت و در نهایت قرار بر این شد که حق بازرسی از رئاکتورهای ایران به مسئولین مرتبط در سازمان ملل داده شود.

با توجه به مواضعی که ترامپ تاکنون داشته است، کوتاه آمدن وی در این مذاکرات در شرایط کنونی بسیار دور از ذهن است و به احتمال بسیار قوی، ترامپ، پای آمریکا را از این مذاکرات بیرون خواهد کشید، اما نظریه دیگری نیز مطرح است و برخی براین باوراند که ترامپ با وضع تحریم‌های جدید بر ایران، می‌تواند سود بیشتری عاید کشور خود کند. به این صورت او خواهد توانست محدودیت‌هایی که تاکنون بر فعالیت‌های اتمی ایران اعمال شده است را نگه داشته و از سوی دیگر هم کاملا خودرا از روند مذاکرات خارج نکند.

آخرین اخباری که از نشست‌هایی که دررابطه با وضعیت ایران در اروپا و آمریکا برگزار شده است خبر از این می‌دهد که آنها قصد دارند تدبیری بیندیشند تا در سه مورد از موارد مورد بحث در مذاکره اتمی، موضع خود را محکم‌تر کنند. آن سه مورد این‌ها هستند: افزایش بازرسی‌های مسئولین سازمان ملل متحد، پایان دادن به ضرب‌العجل تأیین‌شده برای برخی از فعالیت‌های اتمی در ایران و در نهایت وضع تحریم‌هایی جدید برای کاهش توان ایران در ساخت موشک‌های بالیستیک.

- نظرات

برای ارسال نظر، لطفا وارد حساب خود شوید یا ثبت نام نمایید.